Troskliwa opieka nad dzieckiem i wychowanie daje siłę na całe życie

20 lutego 2019 Autor 0 komentarzy

Pierwsze trzy lata życia to baza, na której opiera się dalszy rozwój dziecka. Jakość relacji z mamą i tatą, a często także z nianią, staje się punktem wyjścia dla kształtowania się wzorców poznawczo-emocjonalnych. Decyduje o rozwoju samodzielności, kształtuje stosunek do świata i ludzi, wyznacza poziom samooceny oraz wpływa na zaradność życiową.

Tak więc, aby rozwój dziecka mógł przebiegać prawidłowo – zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym – musi ono znaleźć się w otoczeniu zapewniającym mu opiekę nie tylko pod względem zaspokajania potrzeb fizjologicznych, ale przede wszystkim umożliwiającym mu nawiązanie bliskiej więzi emocjonalnej z przynajmniej jedną osobą.

 

Rozwój dziecka a bliskość w relacji – czemu jest tak ważna?

Bliska relacja, oparta na zaufaniu otwiera dziecku drogę do niezależności i samorealizacji. Interakcja z rodzicem lub opiekunką do dziecka umożliwia mu nabywanie kolejnych umiejętności i zdolności do zaspokajania swoich potrzeb, zgodnie z przyjętymi normami społecznymi. Jest to podstawą do kształtowania się w świadomości dziecka umiejętności samoregulacji własnych zachowań.

Jak mawiał François Mauriac: Jesteśmy formowani i reformowani przez tych, którzy nas kochają; i choć miłość może przeminąć, mimo to pozostajemy ich dziełem, na dobre lub na złe.

 

Na czym polega samoregulacja?

Mówiąc najprościej samoregulacja jest to zdolność do akceptowania własnych emocji, umiejętność dostosowywania się do nowych sytuacji, kontrola reakcji, uświadamianie własnych przeżyć, czy wreszcie umiejętność wyrażania emocji i stanów wewnętrznych. I tu kluczowe znaczenie mają pierwsze doświadczenia społeczne w życiu dziecka.

Na rozwój samoregulacji ma wpływ także temperament, z którym rodzi się każdy z nas. Od rodzaju i jakości opieki nad dzieckiem zależy, czy jego układ nerwowy stanie się bardziej elastyczny i adaptacyjny, czy też zostaną utrwalone cechy wrodzone. Aby pozytywnie wpłynąć na rozwój układu nerwowego, rodzic lub niania dziecka, które negatywnie reaguje na nowe bodźce, musi umieć z wrażliwością prowadzić je w nowych sytuacjach i pomagać mu w obniżaniu napięcia.

 

O czym powinni pamiętać rodzice i opiekunki do dzieci?

Należy mieć świadomość, że dziecko od początku życia jest aktywnym uczestnikiem w wymianie społecznej z otoczeniem, ujawniając przy tym swoje indywidualne cechy oraz potrzeby. Wymaga to od środowiska odpowiedniego dostosowania się zarówno do potrzeb dziecka wynikających z przebiegu rozwoju, jak i potrzeb specyficznych, wynikających np. z charakterystyki systemu nerwowego, funkcjonowania zmysłów, sposobu reakcji na bodźce itp. Od momentu urodzenia zachodzi proces wymiany (transakcji) pomiędzy niemowlęciem a środowiskiem – wzajemnego „dostrajania” się dziecka i rodziców lub opiekunki. Rozwój dziecka i zakres jego zdolności do samoregulacji pod koniec okresu wczesnego dzieciństwa są więc rezultatem tych ciągłych, wzajemnych transakcji pomiędzy potrzebami i możliwościami dziecka a sposobem zaspokajania ich przez środowisko oraz oczekiwaniami ze strony najbliższego otoczenia.

Podsumowując, można powiedzieć, iż pierwsze trzy lata życia stanowią podstawę zdolności człowieka do samodzielnego regulowania zarówno swoich stanów wewnętrznych (emocji, myślenia motywacji, radzenia sobie z trudnościami), jak i ustalania zachowania i stosunków z innymi ludźmi. We wszystkich obszarach rozwoju budują się w tym okresie podwaliny samoregulacji.

Tak więc rodzice jak i opiekunka do dziecka powinni starać się patrzeć oczami dziecka. Bądźcie czuli i troskliwi. Okazujcie empatię i zrozumienie. Wsłuchajcie się w indywidualne potrzeby malucha.

 

Bibliografia: Rozwój dziecka. Wczesne dzieciństwo, dr Magdalena Czub, Zespół Wczesnej Edukacji, Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie

Autor: Dominika Łojszczyk z MamyNianie.pl