Rozwój dziecka a pierwsze 3 lata życia – dlaczego są ważne?

20 lutego 2019 Autor 0 komentarzy
Pierwsze trzy lata życia są kluczowe dla rozwoju mózgu dziecka. Kształtują się wtedy zdolności socjalne, emocjonalne, językowe, poznawcze oraz motoryczne. A wszystko to w błyskawicznym tempie! Badania dowodzą, że w ciągu pierwszych trzech lat życia, mózg człowieka potraja wagę. A co ciekawsze, ilość połączeń nerwowych sięga jednego biliona!

Połączenia nerwowe w mózgu człowieka tworzą się zawsze wtedy, gdy dziecko używa któregoś ze swoich zmysłów. To w jaki sposób dziecko odczuwa, słyszy i dostrzega wpływa na dalszy rozwój mózgu. Dlatego też tak istotna jest właściwa opieka nad dzieckiem w pierwszych latach życia. Niezależnie od tego, czy sprawuje ją rodzic czy niania, warto o tym pamiętać i starać się, by była jak najlepsza.

Jak działa mózg człowieka w pierwszych latach życia?

W większości obszarów mózgu człowieka po narodzinach nie przybywa już komórek nerwowych. Zamiast tego przebiega ciągły proces tworzenia połączeń pomiędzy nimi. Warto wiedzieć, że powstają nowe, a te, które są nieużywane i niepotrzebne, są niwelowane („przycinane”). Choć dzieje się tak w ciągu całego życia człowieka, to we wczesnym dzieciństwie mózg wytwarza najwięcej połączeń. Warto podkreślić, że aż 85% jego rozwoju przebiega w pierwszych pięciu latach życia dziecka, a najwięcej połączeń nerwowych (synaps) tworzy się w pierwszych trzech latach. O tym, jak rozbudowana będzie sieć połączeń w mózgu, decydują interakcje pomiędzy dzieckiem a rodzicami, opiekunką oraz jego środowiskiem w pierwszych latach życia.

Przytulanie – idealny sposób na rozwój mózgu dziecka

Przytulanie jest bardzo ważne dla rozwoju mózgu człowieka. Badania naukowe skupiające się na rozwoju hipokampu (części mózgu odpowiedzialnej za pamięć i stres) dowodzą, że jest lepiej rozwinięta u dzieci, którym zapewniano bliski kontakt fizyczny. Wykazały one jednoznacznie, że hipokamp jest strukturą szczególnie wrażliwą na stres i może różnie się kształtować. W dużej mierze zależy to od tego, jakie warunki zapewnia się dziecku w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa.

Powinni mieć to na uwadze zarówno rodzice i opiekunowie, jak i zatrudnione nianie, gdyż tego typu bliskość ma znaczący wpływ na całościowy rozwój dziecka. Częste przytulanie, okazywanie troski oraz zapewnienie ciepłej, odpowiadającej na potrzeby opieki, sprzyja rozwojowi inteligencji emocjonalnej, empatii oraz wyższej samoocenie.

Czemu stymulacja mózgu ma wpływ na rozwój dziecka?

Badania przeprowadzone przez Van der Meer, profesor neuropsychologii, która od lat dzięki zaawansowanej technologii EEG bada aktywności mózgowe dzieci, wyraźnie pokazują, że neurony w mózgach maluchów szybko pomnażają się i wraz z nauką kolejnych umiejętności stają się bardziej wyspecjalizowane. Neurony u bardzo małych dzieci mogą tworzyć nawet do tysiąca nowych połączeń na sekundę.

Okazuje się, że rozwój mózgu, zmysłów i zdolności ruchowych jest zsynchronizowany. Van der Meer uważa, że nawet najmłodsze dzieci muszą być stymulowane i stawiane przed wyzwaniami odpowiednimi dla ich wieku. Podkreśla, że samo wożenie w wózku czy noszenie na rękach nie wystarczy.

Badania pokazują, że dzieci urodzone w kulturach, w których stymulacja od wczesnego wieku jest na porządku dziennym, rozwijają się szybciej niż ich rówieśnicy. Mózgi małych dzieci są bardzo plastyczne, dzięki czemu mogą się przystosować do otoczenia – dowiadujemy się z badań Van der Meer.

Dlatego też, zarówno rodzice, jak i opiekunki do dzieci powinni dbać o aktywny czas spędzony z dzieckiem. Wspólna zabawa, śpiewanie i czytanie książek stymulują mózg, a tym samym skutecznie go rozwijają.

Każdego dnia należy zachęcać dziecko do wyrażania siebie. Trzeba pozwalać mu pytać i pomagać odnaleźć odpowiedzi. Badać, odkrywać, eksperymentować. Po swojemu. To najlepsza nauka życia.

Prawda nauczona w sposób zupełny, to ta, która została odkryta, podbita, przebudowana, poddana próbie przez samego ucznia. – Jean Piaget

Autor: Dominika Łojszczyk, założycielka MamyNianie.pl